Hỏi đáp về cầu thang trong nhà: số bậc, vị trí, gầm thang và chuyện an toàn

Mục này đã có mười câu hỏi về nhà cửa hay gặp nhất, hỏi đáp cho chung cư, cho nhà đang xây sửa, cho nhà thuê. Bài này đi riêng vào một bộ phận mà gần như căn nhà phố nào cũng có và ai cũng có câu hỏi: cầu thang. Phong thuỷ có nhiều lời dặn về cầu thang; người làm nhà có những con số về cầu thang; và bác sĩ thì có những thống kê về các cú ngã trên cầu thang. Bài này đặt cả ba cạnh nhau.

Số bậc cầu thang có phải theo “sinh, lão, bệnh, tử” không?

Đây là quan niệm dân gian phổ biến: đếm bậc theo vòng bốn chữ sinh, lão, bệnh, tử, bậc cuối rơi vào chữ “sinh” là tốt. Có nơi đếm theo vòng khác. Nếu gia đình muốn theo, thường có thể điều chỉnh một hai bậc khi thiết kế.

Điều quan trọng hơn: các bậc phải đều nhau. Đừng vì muốn ra đúng số bậc mà làm một bậc cao hơn hay thấp hơn hẳn các bậc khác. Một bậc lệch chiều cao là bậc chân người “đếm nhầm” và vấp, nhất là khi đi trong tối.

Cầu thang đối diện cửa chính có sao không?

Phong thuỷ kiêng cầu thang chạy thẳng xuống cửa chính, cho rằng “tài khí” trôi thẳng ra ngoài. Về thực tế, cầu thang đổ thẳng ra cửa có hai bất tiện: người từ trên chạy xuống có thể lao thẳng ra cửa, ra đường; và người ngoài đứng ở cửa nhìn thẳng lên tầng trên, thiếu riêng tư. Nếu nhà đã như vậy, một tấm bình phong, kệ giày, hay chậu cây đặt giữa chân thang và cửa giải quyết cả quan niệm lẫn bất tiện. Không cần đập cầu thang.

Cầu thang ở giữa nhà có xấu không?

Có trường phái kiêng cầu thang nằm ở “trung cung”, giữa nhà. Nhưng ở nhà ống nhiều tầng, cầu thang giữa nhà kết hợp giếng trời lại là cách thiết kế giúp lấy sáng, thông gió cho cả hai đầu nhà. Nếu cầu thang giữa nhà mang theo giếng trời, ánh sáng và gió, thì cái lợi về sống là rất rõ. Gia đình cân nhắc quan niệm của mình, nhưng đừng đánh đổi ánh sáng của cả căn nhà chỉ vì một lời kiêng.

Bậc cao bao nhiêu, rộng bao nhiêu thì dễ đi?

Người thiết kế thường dùng một nguyên tắc: bậc càng cao thì mặt bậc càng phải hẹp lại theo một tỉ lệ, để bước chân tự nhiên. Ở nhà ở, bậc quá cao (leo mỏi), mặt bậc quá hẹp (bàn chân không đặt hết) là hai lỗi hay gặp ở nhà phố hẹp. Nhờ kiến trúc sư hoặc người thi công có kinh nghiệm tính theo không gian nhà mình. Khi đi xem nhà, đi thử lên xuống vài lần, xem có phải nhìn chân không, có thấy dốc không.

🔴 Làm gì để người già và trẻ nhỏ không ngã cầu thang?

Đây là câu quan trọng nhất trong bài. Ngã cầu thang là một trong những tai nạn nghiêm trọng nhất trong nhà với người lớn tuổi. Những việc có tác dụng thật:

• Tay vịn chắc, liên tục từ bậc đầu tới bậc cuối, tốt nhất ở cả hai bên với cầu thang người già hay dùng.
• Đèn có công tắc ở cả chân và đầu thang, hoặc đèn cảm biến. Không để phải lên trong tối.
• Mặt bậc chống trượt: dán băng nhám, nhất là với gạch, đá bóng.
• Mép bậc dễ nhìn: màu khác hoặc dải nẹp, để mắt thấy rõ chỗ kết thúc mỗi bậc.
• Không để đồ trên bậc: dép, túi, đồ chờ mang lên.
• Chặn cầu thang bằng cửa chắn ở cả đầu và chân thang khi nhà có trẻ đang tập đi.
• Lan can có khe hẹp, không có thanh ngang để trẻ trèo.

Không có lời kiêng nào về số bậc quan trọng bằng một tay vịn chắc và một bóng đèn.

Gầm cầu thang nên làm gì?

Gầm thang là khoảng hay bị bỏ phí. Phong thuỷ có người kiêng đặt bàn thờ, bếp, giường dưới gầm thang vì “bị đè”. Về thực tế, gầm thang thấp, bí, ít sáng, nên dùng làm kho, tủ giày, chỗ để đồ ít dùng là hợp nhất. Nếu làm nhà vệ sinh dưới gầm thang, cần thông gió tốt và chống thấm kỹ; nếu đặt khu thờ vì nhà chật, cần chú ý khói và nhiệt hương bốc thẳng lên mặt dưới cầu thang, nhất là cầu thang gỗ.

Cầu thang xoắn ốc có nên làm không?

Cầu thang xoắn tiết kiệm chỗ và nhìn đẹp. Nhưng phần mặt bậc phía trong rất hẹp, người già khó đi, khó mang đồ lớn lên xuống, và khó khiêng người khi cần cấp cứu. Phong thuỷ có người kiêng vì “xoáy”. Nếu nhà có người lớn tuổi hoặc cầu thang là đường lên xuống chính, cầu thang thẳng hoặc có chiếu nghỉ thường là lựa chọn an toàn hơn.

Cầu thang bị ẩm, rêu ở chân, bậc gỗ kêu cót két?

Chân cầu thang sát nền tầng trệt hay bị ẩm ngược từ nền lên, nhất là nhà thấp hơn mặt đường; bậc đá, gạch ẩm thì trơn. Kiểm nguồn ẩm, xử lý chống thấm chân tường, và giữ chân thang khô. Bậc gỗ kêu cót két thường do vít, mộng lỏng; kêu là chuyện khó chịu, nhưng bậc lung lay khi giẫm là chuyện nguy hiểm, cần thợ siết lại ngay. Lan can gỗ, sắt rung lắc khi vịn cũng vậy: tay vịn chỉ có tác dụng khi nó không lung lay đúng lúc người ta dồn sức vào.

Có cần đặt vật phẩm ở chân cầu thang không?

Có người khuyên đặt chậu cây, đá, tượng ở chân cầu thang để “giữ khí”. Một chậu cây đẹp thì được, miễn là không chắn lối, không đặt ngay bậc đầu tiên nơi người ta bước xuống. Vật nặng, vật sắc cạnh ở chân thang là thứ người ngã sẽ đập vào.

Nói gọn lại

Số bậc theo sinh lão bệnh tử, cầu thang đối cửa, cầu thang giữa nhà là chuyện quan niệm, mỗi nhà tự cân và thường có cách dung hoà nhẹ nhàng. Chuyện không phải quan niệm là bậc đều nhau, tay vịn chắc, đèn ở hai đầu, mặt bậc chống trượt, không để đồ trên bậc. Một cầu thang an toàn cho người già là cầu thang đúng nhất.