Kiêng kỵ ở nơi làm việc và nơi công cộng: giữ thế nào cho vừa
Ở nhà thì bạn giữ kiêng kỵ của mình thế nào cũng được. Ra tới chỗ làm, quán ăn, nhà người khác thì khác: điều bạn kiêng có thể va vào việc chung, hoặc va vào điều người khác không hề biết.
Dưới đây là mấy tình huống hay gặp, trả lời thẳng — và một nguyên tắc chạy suốt cả bài.
Nguyên tắc: giữ cho mình, đừng áp lên người khác
Bạn có quyền kiêng bất cứ điều gì bạn muốn, và không ai được cười chuyện đó. Nhưng khi điều bạn kiêng buộc người khác phải đổi việc của họ, đó là lúc cần cân nhắc — vì họ không tin điều đó, và họ cũng không có nghĩa vụ tin.
1. Đồng nghiệp xếp chỗ ngồi mà tôi thấy không hợp
Đổi được thì đề nghị đổi, nói lý do trung tính — "cho em ngồi phía kia tiện hơn". Không đổi được thì làm phần trong tầm tay: xoay màn hình, đổi hướng ghế, thêm đèn bàn. Đừng biến chuyện chỗ ngồi thành chuyện cả phòng phải bàn.
2. Công ty tổ chức việc vào ngày tôi kiêng
Nếu là việc bắt buộc thì đi, và giữ phần kiêng của mình ở chỗ không ảnh hưởng ai. Nếu là việc tự nguyện thì xin phép vắng, nói lý do cá nhân chứ không cần giải thích nội dung.
3. Tôi kiêng món ăn, mà bữa chung lại có món đó
Không ăn thì thôi, gắp món khác, và nói nhẹ nếu ai hỏi. Điều nên tránh là giải thích dài giữa bàn ăn hoặc bình luận về món của người khác — đó là chỗ làm người ta khó xử nhất.
4. Khách hàng có kiêng kỵ mà tôi không biết
Hỏi một câu đơn giản khi chuẩn bị việc lớn: "Anh chị có kiêng gì cần em lưu ý không?" Câu này lịch sự, không xâm phạm, và giải quyết gần hết tình huống khó xử về sau.
5. Nhân viên xin không làm một việc vì kiêng
Nếu việc đó người khác làm thay được thì đổi, nhẹ nhàng, không cần bàn về niềm tin. Nếu đó là phần cốt lõi của công việc thì nói thẳng về yêu cầu công việc — và nói riêng, không nói trước mặt cả nhóm.
6. Đi ăn cưới, ăn giỗ nhà người khác
Theo nếp của chủ nhà. Bạn là khách, và trong nhà người ta thì nếp của họ là nếp chính. Nếu có điều bạn không làm được thì lặng lẽ không làm, đừng nêu ra thành chuyện.
7. Người khác kiêng điều mà tôi thấy vô lý
Giữ cho mình. Thấy vô lý không phải lý do để trêu hay để thử họ — đây là phép lịch sự cơ bản, giống như mọi thói quen cá nhân khác.
8. Có người đòi cả phòng phải theo điều họ kiêng
Đây là tình huống ngược lại, và cách xử là nói về công việc: việc này cần làm vào lúc nào, ai làm, có cách nào khác không. Đừng tranh luận về nội dung điều kiêng — cuộc đó không có điểm dừng.
Nếu việc đó chỉ ảnh hưởng nhỏ và làm họ yên tâm thì chiều cũng được. Ranh giới là khi nó bắt đầu làm chậm việc hoặc làm khó người khác.
9. Đi công tác, đi nước ngoài
Nơi khác có kiêng kỵ khác, và có điều ở nhà bình thường mà ở đó lại không. Hỏi trước người bản xứ hoặc người đã tới, nhất là chuyện quà tặng, số, màu sắc, và cách trao nhận.
10. Khi kiêng kỵ bắt đầu ảnh hưởng tới việc của bạn
Nếu bạn thấy mình từ chối cơ hội, hoãn việc, hoặc lo lắng kéo dài vì những điều kiêng, thì đó là dấu hiệu nên nhìn lại — không phải vì niềm tin sai, mà vì nó đang lấy đi nhiều hơn phần nó mang lại.
Nói với một người bạn tin. Và nếu lo lắng kéo dài, ảnh hưởng tới ăn ngủ và công việc, thì đó là chuyện nên hỏi người làm chuyên môn về sức khoẻ tinh thần.
Mấy tình huống nữa hay gặp
- Quà tặng đối tác — món hợp với bạn có thể không hợp với họ; hỏi trước hoặc chọn món trung tính.
- Chọn ngày ký, ngày khai trương — bàn sớm khi còn đang thoả thuận, đừng đổi vào phút chót.
- Chỗ ngồi trong bữa tiệc — nếu bạn là người mời thì hỏi trước người lớn tuổi.
- Số tiền mừng, số phòng, số bàn — chuyện nhỏ mà nhiều người để ý; hỏi một câu là xong.
- Người mới vào làm — đừng bắt họ đoán nếp của nơi này, nói cho họ biết.
Khi bạn là người tổ chức
Người đứng ra tổ chức sự kiện hay bữa tiệc thì không thể chiều hết mọi điều kiêng của mọi người. Cách thường dùng: hỏi trước những người quan trọng nhất, chuẩn bị vài lựa chọn trung tính, và không công khai bàn về kiêng kỵ của riêng ai.
Ai có điều riêng thì họ tự thu xếp được, miễn là bạn cho họ chỗ để làm vậy mà không bị để ý.
Nơi công cộng: bệnh viện, trường học, nhà người bệnh
Mấy chỗ này có luật riêng của nó, và luật đó đi trước mọi điều kiêng cá nhân.
- Bệnh viện — theo hướng dẫn của nhân viên y tế, kể cả khi nó trái với điều bạn quen.
- Thăm người bệnh — hỏi người nhà trước về quà và về giờ thăm.
- Trường học — theo nội quy, và đừng dặn con làm điều gì khiến con khác biệt giữa lớp.
- Nơi thờ tự của tín ngưỡng khác — quan sát rồi làm theo, hỏi nếu không rõ.
Ba điều gọn lại
- Giữ cho mình, đừng áp lên người khác — họ không tin và cũng không có nghĩa vụ tin.
- Hỏi khách một câu "có kiêng gì cần lưu ý không" giải quyết gần hết tình huống khó xử.
- Khi có tranh chấp thì nói về công việc, đừng tranh luận về nội dung điều kiêng.