Hỏi đáp về vật phẩm khi nhà có chuyện lớn: cưới, tang, sinh con, chuyển nhà

Mấy câu hỏi về vật phẩm thường không đến vào lúc bình thường. Chúng đến đúng lúc nhà đang có chuyện lớn — cưới xin, tang sự, sinh con, chuyển nhà — khi người ta bận nhất và ít thời gian tìm hiểu nhất.

Bài này gom mấy câu hay gặp nhất của bốn dịp ấy, đáp thẳng.

Nhà có tang: câu hỏi đầu tiên và câu trả lời gọn nhất

"Mấy món trong nhà có phải cất đi không?"

Việc này mỗi nơi một nếp, và nếp của chính nhà mình là thứ đáng theo. Nếu trong họ có người lớn tuổi biết rõ nếp nhà thì hỏi người đó — đây là câu nên hỏi trong nhà, không phải hỏi ngoài tiệm.

"Có nên mua thêm gì trong thời gian này không?"

Đáp thẳng: không cần, và nên hoãn. Đây là giai đoạn nhiều việc, nhiều chi phí, và cũng là lúc người ta dễ bị thuyết phục nhất. Ai tới nhà có tang mà mời mua một món để "cho yên" thì nên khước từ — mọi món đồ đều còn đó sau vài tháng.

"Đồ của người vừa mất thì xử thế nào?"

Đừng vội, và đừng quyết một mình. Việc gọn nhất trong những ngày đầu là gom lại một chỗ và ghi ra một danh sách. Chuyện giữ, chia hay trao đi để bàn sau, khi mọi người đã bình tâm.

Nhà sắp có em bé

"Có nên mua món gì cho em bé không?"

Nếu muốn thì mua thứ dùng được. Nhưng có một việc phải làm trước mọi việc khác: rà lại đồ đang bày trong phòng em bé và quanh chỗ nằm. Món nhỏ, món có hạt rời, món bằng thuỷ tinh, món treo trên cao đều là thứ phải dời đi — đây là chuyện an toàn, không phải chuyện bày biện.

"Đeo được gì cho em bé không?"

Trẻ sơ sinh thì không nên đeo gì vào cổ, cổ tay, cổ chân. Dây và vòng là rủi ro siết và rủi ro hóc thật, và mọi ý nghĩa tốt lành đều không đáng đổi lấy chuyện đó. Phần sức khoẻ thì hỏi bác sĩ, không hỏi tiệm.

"Người đang mang thai có kiêng gì khi mua đồ không?"

Mấy lời kiêng quanh chuyện này rất nhiều và phần lớn chỉ là lời truyền. Cái đáng nghe là lời của bác sĩ về nghỉ ngơi và đi lại. Còn việc khuân vác đồ nặng, leo ghế để bày món lên cao thì nhờ người khác làm — lý do thuần tuý là an toàn.

Đám cưới

"Tặng vật phẩm làm quà cưới có hợp không?"

Hợp, nếu chọn khéo. Hai điều nên tránh: món quá nặng ý nghĩa cụ thể (dễ thành ra mình đang chúc họ một điều mà họ chưa nghĩ tới), và món buộc phải trưng bày — nhà mới bao giờ cũng đã được tính chỗ trước rồi.

"Đồ của hai nhà mang sang thì bày thế nào?"

Đây mới là câu hay gây chuyện thật. Nguyên tắc êm nhất: đôi vợ chồng quyết chỗ đặt trong nhà mình, và mỗi bên nói chuyện với bên nội ngoại của chính mình. Lời của con ruột bao giờ cũng dễ nghe hơn lời của dâu rể.

"Ai đó bảo phải mua món này thì hôn nhân mới thuận, có nên nghe không?"

Không. Đây là lời doạ dùng đúng vào lúc người ta đang mong mọi sự tốt đẹp. Hôn nhân thuận hay không nằm ở cách hai người cư xử với nhau, và không một món đồ nào can thiệp vào phần đó được.

Chuyển nhà

"Chuyển đồ cũ sang nhà mới được không, hay phải mua mới?"

Chuyển được. Câu "phải mua mới" gần như luôn xuất phát từ phía bán hàng. Món nào còn lành và mình còn thích thì mang theo.

"Gói thế nào cho khỏi vỡ?"

Ba việc ăn tiền nhất: gói riêng từng món thay vì dồn chung một thùng, đánh dấu thùng dễ vỡ, và tự mang mấy món quan trọng nhất thay vì để lên xe tải. Món nào vỡ là tiếc thật thì đi cùng mình.

"Tới nhà mới thì bày ngay hay để vài hôm?"

Cứ để vài hôm. Sống thử trong nhà mới vài ngày rồi mới quyết chỗ đặt — lúc đó mình biết lối đi thật nằm ở đâu, nắng chiếu vào giờ nào, chỗ nào hay va phải. Bày vội thì thường phải dời lại.

Khi người nhà ở xa muốn gửi một món về

Dịp lớn nào cũng có người ở xa không về được, và cách họ bù lại thường là gửi một món về nhà.

"Gửi gì thì hợp?" — Thứ dùng được và không đòi chỗ. Người ở nhà đang lo mười việc, món nào phải tìm chỗ đặt hoặc phải chăm là món tạo thêm việc.

"Gửi tiền có bị xem là hời hợt không?" — Không, nhất là khi nhà đang có tang hoặc đang có người ốm. Gửi tiền kèm một cuộc gọi bao giờ cũng được đón nhận hơn một món đồ kèm một tin nhắn ngắn.

"Nhờ người mua hộ rồi mang tới thì sao?" — Được, nhưng nói rõ với người mua hộ về khoản tiền và về việc mình chịu phần nào, ngay từ đầu. Chuyện tiền nong mập mờ trong một dịp lớn là thứ còn đọng lại rất lâu sau khi dịp ấy qua đi.

Sau khi dịp lớn qua đi

Phần ít ai nhắc: vài tuần sau là lúc nhìn lại cho gọn, và nên làm trước khi mọi thứ trôi vào nếp cũ.

Ba việc, mỗi việc mười lăm phút. Ghi lại những ngày mới phát sinh từ dịp đó, ghi cả âm lẫn dương. Xử phần đồ dôi ra — quà trùng lặp, đồ mượn chưa trả, thùng chưa mở. Và đặt lại mấy món đã bị dời đi trong lúc bận, vì đồ dời tạm rất hay nằm tạm luôn vài năm.

Nếu trong dịp đó có ai đó khuyên mình mua gì mà lúc ấy mình gật cho xong chuyện, thì đây cũng là lúc bình tâm để xem lại — giữ hay trả, cả hai đều còn kịp.

Câu chung cho cả bốn dịp

Có một mẫu lặp lại: dịp lớn là lúc người ta dễ mua nhất, và cũng là lúc lời mời mua tới dồn dập nhất.

Một câu tự nhắc dùng được cho cả bốn: việc này có cần làm trong tuần này không, hay tuần sau làm cũng được? Gần như mọi chuyện mua sắm đều rơi vào vế sau. Còn việc thật sự gấp thì thường không phải chuyện mua gì cả — nó là chuyện gọi bác sĩ, gọi thợ, hoặc gọi người nhà.

Ba điều gọn lại

Một. Nhà có tang thì hoãn mọi chuyện mua sắm bày biện, và đồ của người vừa mất thì gom lại ghi danh sách đã, bàn sau.

Hai. Nhà có em bé thì an toàn đi trước: dời món nhỏ và món trên cao khỏi chỗ nằm, và không đeo gì vào cổ tay chân trẻ sơ sinh.

Ba. Ai bảo phải mua một món thì hôn nhân mới thuận, hay phải mua đồ mới khi chuyển nhà — đó là lời bán hàng, không phải lời khuyên.